Δερματολογική Ογκολογία
Screening για καρκίνο του δέρματος
Ο καρκίνος του δέρματος όταν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα ιάται πλήρως. Η συγκεκριμένη εξέταση απευθύνεται σε υγιή άτομα και έχει ως στόχο την έγκαιρη διάγνωση πρώιμων σταδίων καρκίνου του δέρματος (βασικοκυτταρικού καρκινώματος, ακανθοκυταρικού καρκινώματος, μελανώματος) και προκαρκινικών αλλοιώσεων. Εξετάζεται όλη η επιφάνεια του δέρματος και των παρακείμενων βλεννογόνων δεδομένου ότι ο καρκίνος του δέρματος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο. Επίσης συνεκτιμώνται οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου δέρματος από το ιστορικό (έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ανοσοκαταστολή, κληρονομικότητα) και δίδονται οδηγίες για πρόληψη και αυτοεξέταση. Στο ιατρείο γίνεται αφαίρεση των ύποπτων βλαβών. Έπεται ιστολογική εξέταση σε εξειδικευμένο εργαστήριο.
Βασικοκυτταρικό καρκίνωμα
Τα βασικοκυτταρικά καρκινώματα είναι ο πιο συχνός κακοήθης όγκος του δέρματος και προέρχονται από τα κύτταρα της βασικής στιβάδας της επιδερμίδας. Αναπτύσσονται με αργό ρυθμό, είναι ανώδυνα και συχνά η ύπαρξή τους αργεί να γίνει αντιληπτή από τους ασθενείς. Διηθούν τοπικά τους ιστούς, ενώ μεταστάσεις δίδουν σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις. Σημαντικότεροι αιτιολογικοί παράγοντες είναι η κληρονομική προδιάθεση καθώς και η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία. Θεραπεία πρώτης εκλογής είναι η χειρουργική εξαίρεση σε υγιή όρια.
Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα
Τα ακανθοκυτταρικά καρκινώματα προέρχονται από τα κερατινοκύτταρα της ακανθωτής στιβάδας της επιδερμίδας και μπορούν να διηθήσουν τοπικά τους υποκείμενους ιστούς και να δώσουν μεταστάσεις. Εμφανίζονται συνήθως επί εδάφους προκαρκινικών βλαβών (ακτινική υπερκεράτωση, λευκοπλακία, Νόσος Bowen) ή σε έδαφος χρόνιας φλεγμονής. Ο σημαντικότερος αιτιολογικός παράγοντας για την εμφάνιση ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων είναι η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Άλλοι παράγοντες που προδιαθέτουν στην εμφάνιση ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων είναι τα χρόνια έλκη, οι λοιμώξεις HPV, η ανοσοκαταστολή και η γενετική προδιάθεση. Η χειρουργική εξαίρεση αποτελεί τη θεραπεία εκλογής.
Μελάνωμα
Είναι επιθετική μορφή καρκίνου του δέρματος που δίδει μεταστάσεις. Έχει αποδειχθεί η αιτιολογική σχέση του μελανώματος με την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Η συχνότητα του μελανώματος αυξάνει παγκοσμίως. Στην Ελλάδα έχουμε 4-5 νέα περιστατικά ετησίως ανά 100.000 κατοίκους. Η έγκαιρη διάγνωση του μελανώματος είναι καθοριστική για την πρόγνωση που θα έχει η νόσος. Για τον λόγο αυτόν είναι σημαντικό να γίνεται έλεγχος του δέρματος και των σπίλων από έναν έμπειρο δερματολόγο. Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει τη δερματοσκόπηση καθώς και την εκπαίδευση του ασθενούς για την αναγνώριση ύποπτων βλαβών αλλά και ενημέρωση για την προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία. Στο ιατρείο γίνεται αφαίρεση των ύποπτων βλαβών και τα παρασκευάσματα αποστέλλονται σε ειδικά εργαστήρια για ιστολογική εξέταση. Οι ιστολογικοί χαρακτήρες του μελανώματος υπαγορεύουν τα περαιτέρω βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν (επέκταση του ορίου εκτομής, διενέργεια απεικονιστικών εξετάσεων, παραπομπή για ανοσοθεραπεία/χημειοθεραπεία σε ειδικά κέντρα).
Ακτινικές υπερκερατώσεις
Οι ακτινικές υπερκερατώσεις εμφανίζονται στα μέρη του σώματος που είναι εκτεθειμένα στον ήλιο συνήθως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Θεωρούνται προκαρκινικές αλλοιώσεις και πρέπει να θεραπεύονται γιατί δυνητικά μπορεί να εξελιχθούν σε ακανθοκυτταρικά καρκινώματα. Στο ιατρείο αντιμετωπίζονται με διάφορες μεθόδους όπως κρυοπηξία, curettage, διαθερμοπηξία (καυτηριασμός), εξάχνωση με CO2- laser ή εφαρμογή ειδικών τοπικών σκευασμάτων που ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα, τα κύτταρα του οποίου καταστρέφουν τις βλάβες. Για την επιλογή της θεραπείας λαμβάνεται υπόψη η έκταση των βλαβών.